VFR ή IFR;

Να βοηθήσει τον εκπαιδευόμενο να κατανοήσει τους λόγους για τους οποίους θα μπορούσε να επιλέξει να πετάξει VFR ή IFR υπό ορισμένες περιστάσεις.

Μετά την ολοκλήρωση αυτού του μαθήματος ο εκπαιδευόμενος θα κατανοήσει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της επιλογής να υποβάλει σχέδιο πτήσης και να πετάξει χρησιμοποιώντας VFR ή IFR παραμέτρους. Ο εκπαιδευόμενος θα πρέπει στη συνέχεια να είναι σε θέση να επιλέξει τους πλέον κατάλληλους κανόνες πτήσης.

Κανένα, όμως η κατανόηση πριν από αυτό το μάθημα των βασικών του σχεδιασμού πτήσεων, των υπηρεσίών ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας και του καιρού θα αυξήσει την κατανόηση του υλικού.

Τι είναι IFR; Τι είναι VFR; Γιατί το ένα είναι προτιμότερο από το άλλο; Ποιο είναι καλύτερο; Η απάντηση δεν είναι στερεότυπη, παρότι μπορεί να είναι απλή. Κάποιες φορές είναι ο τύπος επιχειρήσεων που θα υπαγορεύσει κάτω από ποιους κανόνες θα πετάξετε και κάποιες φορές είναι ο εναέριος χώρος ή ο καιρός μέσα από τον οποίο θα πετάξετε.

Κανόνες που διέπουν τις πτητικές επιχειρήσεις, όταν τα αεροσκάφη μπορούν να περάσουν μέρος ή το σύνολο του χρόνου πτήσης τους σε συνθήκες IMC (μετεωρολογικές συνθήκες ενόργανης πτήσης) και/ή τα αεροσκάφη θα παραμείνουν εντός ελεγχόμενου εναέριου χώρου, κάτω από τον έλεγχο ραντάρ, καθ’ όλη τη διάρκεια (φυσικά υπάρχουν κάποιες εξαιρέσεις). Ο διαχωρισμός του αεροσκάφους σας από άλλα αεροσκάφη, από το έδαφος και άλλα αντικείμενα (π.χ. πύργους ραδιοφωνίας) είναι ευθύνη του ελεγκτή εναέριας κυκλοφορίας.

Κανόνες που διέπουν τις πτητικές επιχειρήσεις, όταν τα αεροσκάφη δεν πρόκειται να περάσουν ΚΑΝΕΝΑ μέρος του χρόνου της πτήσης τους σε συνθήκες IMC. Τα αεροσκάφη μπορεί να βρίσκονται εντός ελεγχόμενου ή μη ελεγχόμενου εναέριου χώρου και μπορεί να έχουν ή να μην έχουν κάλυψη από ραντάρ. Ο διαχωρισμός του αεροσκάφους σας από οτιδήποτε άλλο είναι ευθύνη του πιλότου καθ’ όλη τη διάρκεια της πτήσης, ακόμα και όταν έχετε ταυτοποιηθεί από ραντάρ.

Ολόκληρο το σύστημα Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας δημιουργήθηκε για την κυκλοφορία IFR. Εάν η κυκλοφορία σε ολόκληρο τον κόσμο ήταν IFR δεν θα υπήρχε η ανάγκη για προσδιορισμό εναέριου χώρου και ελαχίστων καιρού. Αυτά υπάρχουν πρωτίστως ώστε τα αεροσκάφη VFR να μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά με την IFR κυκλοφορία. Αλλά πού βρίσκεται η διασκέδαση σε αυτό; Η ελεύθερη πτήση μέσα από φαράγγια και κάποιο πανέμορφο τοπίο είναι μια από τις πιο ωραίες πτήσεις οπουδήποτε. Κάποια μέρα τα τοπία του εξομοιωτή ίσως να μπορούν να το απεικονίσουν με ρεαλισμό. Το ουσιαστικό εδώ είναι πως οι πτήσεις IFR ταιριάζουν πολύ εύκολα μέσα στο σύστημα Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας.

Η VFR επίσης ταιριάζει, αλλά όχι χωρίς λίγη επιπλέον δουλειά και κάποιες φορές μεγαλύτερη ταλαιπωρία, όπως για παράδειγμα μια περιήγηση VFR πάνω από μία πόλη, ενώ παράλληλα οι ελεγκτές προσπαθούν να βρουν μια θέση για να εισέλθετε στον κύκλο κυκλοφορίας για προσγείωση κατά τη διάρκεια μίας πολυάσχολης ημέρας. Από την άλλη, οι πτήσεις VFR δεν χρειάζεται να περιμένουν για εξουσιοδότηση πριν από την αναχώρησή τους από μη ελεγχόμενα αεροδρόμια και οι εξουσιοδοτήσεις από ελεγχόμενα αεροδρόμια μπορεί να είναι πολύ πιο σύντομες από τις IFR πτήσεις που περιμένουν για αποδέσμευση. Οι VFR πτήσεις μπορούν επίσης να εισέλθουν στον κύκλο κυκλοφορίας και να προσγειωθούν πολύ συντομότερα σε ορισμένες περιπτώσεις, ενώ η IFR κυκλοφορία πρέπει να κάνει τελικές προσεγγίσεις των 6-8 NM. Κάποια αεροδρόμια έχουν ακόμα και διαδρόμους προτιμόμενους για την κυκλοφορία VFR ώστε να την διαχωρίζουν από την εισερχόμενη IFR κυκλοφορία και να διατηρούν μια ομαλή ροή κυκλοφορίας.

Ο καιρός είναι ένας πολύ σημαντικός λόγος για να επιλέξετε την IFR αντί για VFR. Βάσει των κανόνων VFR δεν επιτρέπεται να εισέλθετε σε κανενός τύπου νέφη, ούτε σε αέρα με ορατότητα μικρότερη των 3 ή 5 NM (εξαρτάται από τον εναέριο χώρο και το ύψος - ισχύει άραγε το ίδιο σε όλο τον κόσμο;) Στην πραγματικότητα ίσως δεν επιτρέπεται ούτε να πλησιάσετε σε μια απόσταση μερικών εκατοντάδων ποδών από τα νέφη. Οι πιλότοι VFR πετούν γύρω από τα νέφη όλων των ειδών. Από κάτω, από πάνω ή γύρω τους. Από κάτω και γύρω σημαίνει ανώμαλο αέρα, αλλά ορισμένες φορές το από πάνω είναι πολύ ψηλά. Και εάν συναντήσετε ένα τείχος από νέφη που ξεκινούν από το έδαφος θα αναγκαστείτε να κάνετε επί τόπου στροφή και να εκτραπείτε σε ένα αεροδρόμιο που δεν είναι αποκλεισμένο από νέφη.

Οι κανόνες IFR σας επιτρέπουν να πετάξετε εντός οποιονδήποτε καιρικών συνθηκών μπορεί να πετάξει το αεροσκάφος και ο πιλότος. Κανείς δεν πετάει μέσα από καταιγίδες ή ανεμοστρόβιλους και μόνο ειδικά αεροσκάφη πετούν μέσα από κυκλώνες και τυφώνες. Εάν πετάτε προς γνωστή ή αναμενόμενη παγοποίηση θα πρέπει να πετάτε ένα αεροσκάφος με τον σχετικό εξοπλισμό αποπαγοποίησης. Εάν πετάτε κοντά στα ελάχιστα της IFR, αποφασιστικά σχετικά ύψη (decision heights) μικρότερα των 200ft AGL, το αεροσκάφος και οι πιλότοι θα πρέπει να είναι πιστοποιημένοι για επιχειρήσεις Κατηγορίας II, III ή IIIA, κάτι το οποίο περιλαμβάνει πολλαπλά αλτίμετρα, συμβούλους πτήσης (flight directors) και ραδιοαλτίμετρα.

ILS Κατηγορίες I, II, IIIA, IIIB, IIIC και τα σχετικά ελάχιστα:

  • Cat I - 200ft, 800M
  • Cat II - 100ft 400M
  • Cat IIIA - 50ft, 200M
  • Cat IIIB - 20ft, 100M
  • Cat IIIC - 0ft, 0M

Στο Ηνωμένο Βασίλειο οι κατηγορίες και τα ελάχιστα έχουν ως εξής:

  • Cat I - 200ft, 550m
  • Cat II - 100ft, 300m
  • Cat IIIa - 50 to 100ft, 200m
  • Cat IIIb - <50ft, 75m

Οι οργανισμοί ασφαλείας και οι ασφαλιστικές εταιρείες υπαγορεύουν πως οι τακτικές επιβατικές πτήσεις θα πρέπει να υποβάλουν και να πετούν πάντα IFR, τις περισσότερες φορές. Οι ναυλωμένες πτήσεις μπορούν να είναι είτε το ένα είτε το άλλο, συνήθως όμως ο τύπος πτήσης υπαγορεύεται από την ασφαλιστική εταιρεία και είναι IFR. Τα μικρότερα jet ή ελικοφόρα αεροσκάφη γενικής αεροπορίας έχουν την επιλογή μεταξύ IFR ή VFR βάσει καιρού, εδάφους και εναέριου χώρου που θα συναντήσουν μπροστά τους. Οι πτήσεις σε μεγάλα, πολυσύχναστα αεροδρόμια είναι σχεδόν πάντα ευκολότερες κάτω από IFR ενώ η προσέγγιση και η προσγείωση σε ένα αεροδρόμιο για μια VFR πτήση είναι πολύ συντομότερη σε μικρά, μη ελεγχόμενα αεροδρόμια. Τα στρατιωτικά αεροσκάφη συνήθως πετούν αρκετά εξ’ όψεως αλλά με το πέρασμα των χρόνων έχουν μάθει πώς να ενσωματώσουν την εκπαίδευση VFR που έχουν λάβει και τις επιχειρήσεις περιπολίας μέσα στο σύστημα ΕΕΚ, ώστε να μπορέσουν να εισέλθουν ή να αναχωρήσουν από τις βάσεις τους. Τα ελικόπτερα μπορούν να πετάξουν IFR αλλά συνήθως προτιμούν τις πτήσεις εξ’ όψεως κατά το δυνατόν περισσότερο, καθώς αυτές αξιοποιούν στο έπακρο τις δυνατότητες του ελικοπτέρου.

Εάν πετάτε ένα J-3 Cub ή ένα Luscombe χωρίς φώτα ή όργανα ραδιοεπικοινωνίας, τότε θα πρέπει να πετάτε αυστηρά VFR. Η IFR απαιτεί αμφίδρομη ραδιοεπικοινωνία, έναν αναμεταδότη και εξοπλισμό πλοήγησης, ενώ τουλάχιστον ένας δέκτης VOR θεωρείται υποχρεωτικός για τους περισσότερους εναέριους χώρους. Οι σύγχρονοι εξοπλισμοί GPS και FMS είναι σχεδιασμένοι για να χρησιμοποιούνται εντός περιβάλλοντος IFR.

Κάποιες φορές, το ανάγλυφο του εδάφους από το οποίο θα περάσετε θα σας βοηθήσει να αποφασίσετε τον τύπο της πτήσης που θα επιλέξετε. Κάποια μικρά μονοκινητήρια αεροσκάφη γενικής αεροπορίας δεν μπορούν να φθάσουν στα ελάχιστα ύψη επί της διαδρομής (enroute) πάνω από ορεινό έδαφος, οπότε πρέπει να σχεδιάσουν τη διαδρομή τους μέσα από τις κορυφές ή να πετάξουν γύρω από τα βουνά. Ακόμα, η επαφή με το ραντάρ και τον ΕΕΚ σημαίνει πως εάν χάσετε έναν κινητήρα και υποχρεωθείτε σε αναγκαστική προσγείωση, οι υπηρεσίες έρευνας και διάσωσης (SAR) θα μπορέσουν να σας βοηθήσουν πολύ πιο σύντομα.

Το να διασχίσετε διεθνή σύνορα θα απαιτεί σίγουρα το να έχετε υποβάλλει σχέδιο πτήσης και κάποιες φορές οι VFR πτήσεις απαγορεύεται να διασχίζουν τα σύνορα.

Η επιλογή IFR ή VFR εξαρτάται από την αξιολόγηση των καιρικών συνθηκών και του περιβάλλοντος εναέριας κυκλοφορίας. Υπάρχουν μόνο λίγες λανθασμένες απαντήσεις, όπως για παράδειγμα η πτήση VFR μέσω βροχής και αστραπών.

  1. Κοιτάξτε τα ζευγάρια αεροδρομίων παρακάτω. Αποφασίστε αν η πτήση θα πρέπει να διεξαχθεί με χρήση VFR ή IFR.
    1. KJFK to LLBG
    2. SBMN to SWBC
  2. Κοιτάξτε τα METAR παρακάτω. Αποφασίστε εάν μια απογείωση ή προσγείωση θα πρέπει να είναι κάτω από κανόνες IFR ή VFR:
    1. EGLL 150250Z AUTO 25008KT 9999 OVC009 08/06 Q1015
    2. EGLF 142050Z 23005KT CAVOK 06/05 Q1020
    3. LIPC 150355Z 27003KT 1800 BR SCT007 SCT019 10/10 Q1020 RMK OVC WIND THR12 29003KT YLO

Πηγή: VATSIM - Pilot Resource Centre - General Lessons - VFR or IFR?
Μετάφραση: Παναγιώτης Κωνσταντινίδης
Επιμέλεια: Μαίρη Κεραμίδα